Ortadoğu'da Nükleer Satranç

Bölge liderlerinin Beyaz Saray nezdindeki yoğun lobisiyle ABD ve İran arasında Umman’da yapılacak nükleer müzakerelere geri dönülürken, Başkan Trump yeni tesis iddiaları üzerinden Tahran hattına sert tehditler savurdu

Küresel siyasetin en kırılgan fay hatlarından biri olan ABD-İran gerilimi, diplomatik bir eşiğe evriliyor. Hafta başında çıkmaza giren müzakere süreci, bölgedeki dokuz ülke liderinin Washington’a uyguladığı "masadan kalkılmasın" baskısıyla yeniden hayat buldu. Umman’da gerçekleşmesi beklenen kritik zirve öncesinde taraflar arasındaki retorik sertleşirken, masadaki anlaşma taslağı nükleer faaliyetlerden balistik füze kısıtlamalarına kadar radikal bir dönüşümü içeriyor. Ancak bu iyimser havaya rağmen, ABD Başkanı Donald Trump’ın son açıklamaları ve İsrail’in "olağanüstü" güvenlik toplantısı, barış umutlarının üzerine yeni bir gölge düşürdü.

TRUMP: "HAMANEY ENDİŞELENMELİ"

NBC News’e verdiği mülakatta gündemi sarsan iddialarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin nükleer tesislerini hedef alan geçmiş operasyonların ardından, gizlice yeni tesisler kurma hazırlığında olduğunu öne sürdü. İran’ın dini lideri Ali Hamaney’e doğrudan seslenen Trump, "Bence çok endişelenmeli. Bizimle müzakere ediyorlar ama arka planda başka bir bölgede tesis planlıyorlar. Onlara açıkça söyledim: Bunu yaparsanız size çok kötü şeyler yapacağız," ifadelerini kullandı. Bu "kötü şeyler" uyarısı, Washington’ın müzakere masasında olmasına rağmen askeri seçenekleri hala rafta tuttuğu şeklinde yorumlandı.

ERAKÇİ'DEN ALMANYA BAŞBAKANI MERZ'E: "SİYASİ NAİFLİK"

Diplomatik cephenin bir diğer gerilimi ise Tahran ve Berlin arasında yaşandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in "Tahran üzerindeki baskı artırılmalı" çağrısına zehir zemberek bir yanıt verdi. Erakçi, Merz’in nükleer müzakerelere geri dönmek için "yalvardığını" iddia ederek, Almanya’nın Avrupa’nın ilerlemesinin motoru olmaktan çıkıp "gerilemenin motoru" haline geldiğini savundu. Erakçi ayrıca, Merz’in geçtiğimiz aylarda İsrail saldırılarını coşkuyla karşılamasını "tatsız bir karakter örneği" olarak nitelendirdi ve E3 ülkelerinin (İngiltere, Fransa, Almanya) müzakerelerdeki hükmünün bittiğini ilan etti.

MASADAKİ "3 YIL" PLANI: URANYUM STOKLARI ÜÇÜNCÜ ÜLKEYE

Al Jazeera tarafından sızdırılan müzakere taslağı, İran için oldukça ağır taahhütler içeriyor. Arabulucular tarafından sunulan çerçeveye göre:

• Sıfır Zenginleştirme: İran, nükleer programı kapsamında üç yıl boyunca uranyum zenginleştirmeyi tamamen durduracak.
• Stok Devri: İran'ın elinde bulunan ve %60 saflığa ulaştığı belirtilen 440 kilogramlık uranyum stoğu, kontrol amacıyla üçüncü bir ülkeye devredilecek.
• Füze ve Müttefik Kısıtlaması: Anlaşma nükleerle sınırlı kalmayacak; Tahran'ın balistik füze kullanımı ve bölgedeki müttefiklerine (devlet dışı aktörlere) teknoloji transferi yapması engellenecek.

İSRAİL’DE GÜVENLİK ALARMI VE KÖRFEZ TATBİKATI

Diplomasi trafiği sürerken İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, alışılagelmişin dışında bir hamle yaparak güvenlik kabinesini acil toplantıya çağırdı. Toplantının gündemine dair bakanlara dahi bilgi verilmemesi "olağanüstü bir durum" olarak nitelendirilirken, İsrail basını toplantının Trump'ın yeni tesis iddialarıyla bağlantılı olabileceğine dikkat çekti.

Eş zamanlı olarak Katar’da, Körfez İşbirliği Konseyi ve ABD özel birimlerinin katılımıyla "Arap Körfezi Güvenliği-4" tatbikatı tamamlandı. 70’ten fazla senaryonun uygulandığı bu gövde gösterisi, müzakerelerin gölgesinde bölgedeki savunma hazırlığının en üst düzeyde olduğunu kanıtladı.

• Etiketler
• #Trump'tan İran'a nükleer tesis tehdidi! Umman'da yapılacak kritik nükleer müzakereler öncesi taslak metin sızdı. Erakçi'den Almanya'ya sert yanıt ve İsrail'de alarm.