DÜNYA

Çin’den Orta Doğu Çağrısı: "Orman Kanununa Dönülmemeli"

Yayınlanma Tarihi : 08 Mart 2026, 11:59

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, bölgede tırmanan gerilime dikkat çekerek taraflara askeri operasyonları derhal durdurmaları ve çatışmanın yayılmasını önleyecek yapıcı bir diplomasi sürecini başlatmaları konusunda acil çağrıda bulundu

KRİZİN MERKEZİNDE PEKİN’İN DİPLOMASİ MESAJI

Orta Doğu’da suların bir türlü durulmadığı, küresel güvenlik dengelerinin pamuk ipliğine bağlı olduğu kritik bir süreçten geçiyoruz. İsrail’in yürüttüğü askeri operasyonlar ve bölgedeki aktörler arasındaki karşılıklı misillemeler, Ortadoğu’yu adeta bir barut fıçısına çevirmiş durumda. Bu kaotik atmosferde, Çin’in dış politika vizyonunu şekillendiren en önemli isimlerden biri olan Dışişleri Bakanı Vang Yi, başkent Pekin’de düzenlediği "Çin’in Dış Politikası ve Dış İlişkileri" başlıklı basın toplantısında, küresel kamuoyunun merakla beklediği mesajları verdi.

Çin Ulusal Halk Kongresi’nin yıllık genel kurulu kapsamında gerçekleştirilen bu toplantı, sadece Çin’in değil, aynı zamanda küresel jeopolitiğin geleceğine dair önemli ipuçları taşıyordu. Bakan Vang, krizin başladığı ilk günden bu yana Pekin’in tutumunun değişmediğini vurgularken, tek bir cümlenin altını özellikle çizdi: "Ateşkesin sağlanması ve çatışmalara son verilmesi."

"SİLAHLAR UĞURSUZ ALETLERDİR"

Konuşmasında Çin’in köklü tarihinden beslenen diplomatik bir derinliği kullanan Vang Yi, kadim bir Çin atasözünü hatırlattı: "Silahlar uğursuz aletlerdir, dikkatsiz kullanmamak gerekir." Bu sarsıcı uyarı, aslında bölgedeki askeri çözüm arayışlarına karşı en net eleştirilerden biri olarak kayıtlara geçti. Vang, "Orta Doğu’yu alevler içinde gördüğümüzde, bu savaşın en başta yaşanmaması gerektiğini anlıyoruz," sözleriyle, şiddet sarmalının önlenebilir bir trajedi olduğunu dile getirdi.

Bakan Vang’a göre, Orta Doğu’nun tarihsel süreci, dünya için acı ama net bir ders niteliğinde: Güç kullanımı bir çözüm değildir. Aksine, silahlı çatışmalar nefreti körüklemekten, yeni krizleri beslemekten ve insani dramları derinleştirmekten başka bir işe yaramıyor. Çin, bu noktada uluslararası toplumu bir kez daha sorumluluğa davet ederek, durumun kontrolden çıkmasını ve başka ülkelere sıçramasını önlemek için derhal askeri operasyonlara son verilmesi gerektiğini vurguladı.

"DÜNYA ORMAN KANUNUNA DÖNMEMELİ"

Vang Yi’nin konuşmasının en can alıcı kısımlarından biri de "güç istismarı"na karşı yaptığı çıkıştı. "Güçlü olan illa haklı değildir, dünya orman kanununa dönmemeli," ifadeleri, Çin’in uluslararası düzene bakışını özetleyen bir manifestoya dönüştü. Bakan, hegemonik güçlerin kendi çıkarları doğrultusunda diğer ülkelerin iç işlerine müdahale etmesinin, bölgedeki istikrarı kalıcı olarak bozduğunu savundu.

Çin’in Orta Doğu stratejisinde "egemenliğe saygı" temel bir ilke olarak öne çıkıyor. Vang, İran ve Körfez ülkelerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve güvenlik kaygılarına halel getirilmemesi gerektiğini belirtti. Özellikle "renkli devrimler" ve "rejim değişikliği" odaklı dış müdahalelerin, bölge halkı tarafından destek görmediğini ifade eden Vang, bölgenin gerçek sahibinin o coğrafyada yaşayan halklar olduğunu hatırlattı. Orta Doğu'nun kaderine, yine bölge ülkelerinin bağımsız iradeleriyle karar vermesi gerektiği mesajı, jeopolitik satranç tahtasında önemli bir pozisyon değişikliğine işaret ediyor.

MÜZAKERE MASASININ ÖNEMİ

Bakan Vang, krizlerin askeri yöntemlerle değil, siyasi çözümlerle nihayete ereceğine dair inancını yineledi. "Tüm taraflar en kısa zamanda müzakere masasına dönmeli," diyen Bakan, farklılıkların ancak eşit ve samimi bir diyalog yoluyla aşılabileceğini belirtti. Bu yaklaşım, sadece Orta Doğu için değil, dünya genelindeki çatışma bölgeleri için de Çin'in önerdiği "ortak güvenlik" modelinin temelini oluşturuyor.

Büyük güçlerin sorumluluğuna da değinen Vang Yi, "Büyük ülkeler adalet ve hakkaniyet ruhu ile hareket etmeli," çağrısında bulundu. Çin’in bu noktada kendisini bir denge unsuru olarak konumlandırdığı, taraflara "pozitif enerji" sağlama vaadiyle görülebiliyor. Orta Doğu’da huzurun tesisi için büyük ülkelerin yıkıcı değil, yapıcı bir rol üstlenmesi, Vang’ın üzerinde durduğu en temel diplomatik beklenti haline geldi.

YENİ BİR DÜZEN ARAYIŞI: KÜRESEL YÖNETİM GİRİŞİMİ

Peki, bu noktadan sonra ne olacak? Vang Yi, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından ortaya atılan "Küresel Yönetim Girişimi"ne dikkat çekerek, bu çerçevede düzeni yeniden tesis etmeye hazır olduklarını açıkladı. Çin, bölge ülkeleriyle birlikte çalışarak, insanlara huzur getirecek bir barış mimarisi oluşturmayı hedefliyor.

Bu açıklama, Çin’in Orta Doğu’da sadece bir "izleyici" olmadığını, aynı zamanda "aktif bir arabulucu" olma iddiasını da perçinliyor. Özellikle İran ile Körfez ülkeleri arasındaki normalleşme süreçlerinde daha önce rol oynayan Çin, bu yeni çağrısıyla bölgedeki etkinliğini artırma sinyalleri veriyor.